Wet van de barmhartige Samaritaan

De barmhartige Samaritaan: medeleven en bescherming

De uit de Bijbel (Lucas 10:25-37) afkomstige parabel van de barmhartige Samaritaan vertelt hoe een voor dood achtergelaten reiziger wordt gered door een onbekende die hem verzorgt en zich over hem ontfermt. Naast de religieuze context draagt zij een universele boodschap: de morele plicht om anderen in gevaar te helpen, uit medeleven en onbaatzuchtigheid.

Geïnspireerd door dit beginsel zijn er wereldwijd talrijke zogenoemde barmhartige-Samaritaanwetten uitgevaardigd die hen beschermen tegen juridische vervolging die te goeder trouw hulp bieden in een noodsituatie. De precieze reikwijdte van die bescherming verschilt echter per rechtsgebied: hieronder leest u wat de voor uw regio geldende wet bepaalt.

Uw bescherming krachtens de wet

In Zwitserland bestraft artikel 128 van het Wetboek van Strafrecht — "nalaten noodhulp te verlenen" — eenieder die een persoon die hij heeft verwond of die in onmiddellijk levensgevaar verkeert niet helpt, of die een derde belet hem hulp te verlenen. De hulpverlener die ingrijpt handelt dus geheel in lijn met de wet, die van eenieder verwacht naar de mate van zijn mogelijkheden te handelen. Het strafrecht voorziet niet in een afzonderlijke civielrechtelijke immuniteit voor de lekenhulpverlener, maar deze algemene hulpplicht erkent en legitimeert ten volle de daad van eenieder die te goeder trouw helpt.

Plicht om hulp te bieden

In Zwitserland is hulp verlenen een plicht die op iedereen rust: artikel 128 vereist dat u, voor zover redelijk en binnen uw mogelijkheden, iedere persoon in onmiddellijk levensgevaar helpt. Zich daaraan onttrekken — of een ander beletten te handelen — wordt bestraft met maximaal drie jaar gevangenisstraf of een geldboete. De wet meet uw moed niet af aan heldendaden, maar aan wat de omstandigheden redelijkerwijs van u konden verwachten; en daarvoor moet u nog weten wat te doen. Een opleiding is juist datgene wat goede wil in goede daden omzet.

Waarom opleiding essentieel is

In Zwitserland vraagt de wet u te handelen naar uw mogelijkheden — en uw mogelijkheden zijn te leren. Bij een hartstilstand doet elke minuut zonder reanimatie de overlevingskans met ongeveer 10% dalen, en zelfs in een land dat bekendstaat om de snelheid van zijn hulpdiensten behoren die eerste minuten alleen aan de aanwezige omstander toe. Een opleiding verruimt concreet wat de wet redelijkerwijs van u kan verwachten: de noodsituatie herkennen, borstcompressies geven, defibrilleren en volhouden tot de professionals arriveren. Maak van uzelf iemand op wie men kan rekenen — de persoon wiens handen zullen weten wat te doen, op de dag dat het ertoe doet.